Hangi bölümü seçmelisin?

"Ne istediğimi bilmiyorum" tercih döneminin en yaygın cümlesi ve utanılacak bir tarafı yok. 18 yaşında bir mesleği kesin olarak bilmek beklenen bir şey değil. Beklenen şey, kararı duyguya değil birkaç somut soruya bağlamak.

1. Hangi derste zorlanmadan çalışıyorsun?

"Seviyorum" değil, zorlanmadan çalışıyorum. İkisi farklı. Bir dersi sevebilirsin ama saatlerce ona odaklanamıyorsan, o alanda dört yıl geçirmek yorucu olur.

Son bir yılına dön: hangi konuya başladığında saat nasıl geçtiğini fark etmiyordun? Bu, ilgi alanının en dürüst göstergesidir çünkü kimseye bir şey kanıtlamadan verdiğin bir tepki.

2. Bu bölümün mezunu gerçekte ne iş yapıyor?

Bölüm adı ile meslek çoğu zaman aynı şey değil. "Endüstri Mühendisliği"nin ne demek olduğunu adından çıkaramazsın; "Yönetim Bilişim Sistemleri" mezunlarının nerelerde çalıştığını tahmin etmek zordur.

Yapılacak şey basit ama çoğu aday atlıyor: o bölümden mezun olmuş üç kişinin şu an ne iş yaptığına bak. Tanıdık yoksa mesleki profil sitelerinden bölüm adıyla arama yapabilirsin. Üç kişi, broşürdeki cümlelerden fazlasını anlatır.

3. O işi yapan biri gününü nasıl geçiriyor?

Meslek seçmek aslında bir günü seçmektir. Ofiste ekran karşısında mı, sahada mı, insanlarla konuşarak mı, tek başına mı? Vardiya var mı? İşin yoğun dönemi ne kadar sürüyor?

"Doktor olmak istiyorum" ile "hastanede nöbet tutmak istiyorum" farklı cümlelerdir. İkincisini de düşünmeden verilen karar eksiktir.

4. Dört yıl nerede yaşayacaksın?

Bu bir ayrıntı değil, kararın parçası. Yurt bulma şansı, ulaşım, yaşam maliyeti ve şehrin sana uygunluğu akademik başarını doğrudan etkiler. Kendi şehrinden uzakta, barınma sorunu çözülmemiş bir öğrencinin ilk yılı çoğu zaman kayıptır.

Bizim öneri motorumuzun 11 kriterinden üçü doğrudan şehirle ilgili: yurt (KYK) imkânı, şehrin öğrenci dostluğu ve yaşam maliyeti. Bunlar broşürde yazmaz ama dört yılını belirler.

5. Yanılırsan çıkış yolu var mı?

Kimse bu kararı garantiyle veremez, o yüzden geri dönüş maliyetini de hesaba kat. Bazı bölümler yanılma payına daha toleranslıdır:

• Geniş temelli bölümler (temel bilimler, mühendislik, işletme, hukuk) farklı

yönlere dallanmaya izin verir.

• Çift anadal ve yan dal imkânı olan üniversiteler yön değiştirmeyi kolaylaştırır.
• Yatay geçiş, ön lisanstan sonra dikey geçiş gibi yollar her zaman açık.

Hiçbiri bedavaya gelmez ama hiçbiri de yolun sonu değildir.

Karar veremiyorsan ne yapmalısın?

Hedefi daraltmak yerine kapıları açık tutan bölümleri değerlendir. Bu, kararsızlığı erteleme değil; bilinçli bir strateji. Üniversitenin ilk yılında alanı yakından görünce çoğu şey netleşir.

Bir de şunu unutma: bölüm seçimi tek başına bir karar değil, 24 satırlık bir liste. Farklı alanlardan tercihleri aynı listede birleştirebilirsin — üstte en çok istediğin, altta uzlaştığın seçenekler. (Tercih listesi nasıl sıralanır)

Popülerlik tuzağı

Bugün en çok konuşulan bölüm, dört yıl sonra mezun fazlası olan bölüm olabilir. Bir bölümün ne kadar kalabalık olduğunun ipucu program sayısındadır: İşletme 363, Psikoloji 359, Bilgisayar Programcılığı 338, Bilgisayar Mühendisliği 323, Hemşirelik 295 programla açılıyor.

Bu, "bu bölümleri seçme" demek değil — "bu bölümlerde mezun sayısı yüksek olacak, ayrışmak için ne yapacağını da düşün" demek.

Sonraki adım

Aklına birkaç bölüm geldiyse taban puan sayfalarından o bölümlerin tüm programlarını, kontenjanlarını ve son bir yıldaki sıralama değişimini inceleyebilirsin. Sıralamanı bilmiyorsan puan hesaplama sayfasından başla; sonra sıralamanı girip 234 üniversite ve 21.090 program arasından senin önceliklerine en uygun olanları sıralatabilirsin.

Resmî kaynak

Program içerikleri, kontenjanlar ve mezun istatistikleri için YÖK Atlas; tercih kuralları için ÖSYM. Bu sayfa bir karar yöntemi önerir, kariyer danışmanlığı yerine geçmez.