İlk 30 Bin Dışında Mühendislik Okuyan Kasiyer mi Olur?

Hayır, ilk 30 bin dışında mühendislik okuyan herkes kasiyer olmaz. Fakat “mühendislik diplomasını alırım, iş zaten gelir” düşüncesi de doğru değil. Sıralaman kapıyı etkileyebilir; dört yılda yaptıkların ise o kapıdan girip giremeyeceğini belirler.

30 bin sınırı gerçekte neyi anlatıyor?

İlk 30 bin, bütün mühendislikler için resmî bir “iş bulur” sınırı değildir. Bazı programlarda başarı sırası şartı bulunabilir; güncel koşul her zaman ÖSYM kılavuzundan kontrol edilmelidir. Fakat “30.001'inci aday işsiz, 29.999'uncu aday mühendis olur” diye çalışan bir iş piyasası yok.

Sıralama sana üç konuda sinyal verir:

• Programa giren öğrenci grubunun sınav performansı.
• O programa yönelik aday talebi.
• Bazı üniversitelerde ulaşabileceğin akademik ve sosyal çevre.

Sıralamanın söylemediği şeyler de var:

Bu yüzden başarı sırasını çöpe atma; fakat onu kariyer kehaneti gibi de okuma. Taban puan yerine neden başarı sırasına bakman gerektiğini ayrıca anlattık.

İşveren verisi hangi mühendislikleri öne çıkarıyor?

Veritabanımızdaki 7.311 programda işveren tercih endeksi bulunuyor. Bölüm ortalamalarında Endüstri Mühendisliği 43,5, Bilgisayar Mühendisliği 42,0 ile ilk iki sırada. Kimya Mühendisliği 36,7 ve Mekatronik Mühendisliği 33,8 ile öne çıkan diğer mühendislikler arasında.

Bu tablo “bu bölümü yazarsan kesin işe girersin” demiyor. İşverenlerin bölüm mezunlarına gösterdiği görece ilgiyi anlatıyor. Aynı bölümde iki öğrenciden biri iyi bir staj, İngilizce ve güçlü projelerle mezun olabilir. Diğeri diplomayı tek başına yeterli sanabilir. Diplomalar aynı görünür; CV'ler aynı görünmez.

Tam listeyi işverenlerin en çok aradığı bölümler yazısında görebilirsin. Kazanç tarafında ise TÜİK'in sıralaması farklı bir tablo çıkarıyor: en çok kazandıran bölümler.

111 boş kalan program ne anlatıyor?

Bilgisayar Mühendisliğinde 181 üniversiteye dağılmış 323 program var. Bunların 111'i kontenjanını dolduramadı. Üstelik 21 Bilgisayar Mühendisliği programına hiç öğrenci yerleşmedi.

Bu sayı iki yanlış sonuca çok kolay götürüyor:

• “Bilgisayar Mühendisliği bitti.”
• “Dolmayan her program kötü.”

İkisi de kanıtlanmış değil. Bir program; yüksek ücret, şehir, öğretim dili, yeni açılması veya kontenjan yapısı nedeniyle boş kalabilir. Ama sayı önemli bir uyarı veriyor: bölüm adının popüler olması, her üniversitedeki programın aynı sonucu üreteceği anlamına gelmiyor.

Programı tek tek incelemek için kontenjanı dolmayan bölümler yazısına ve YÖK Atlas verilerine bak.

Üniversite adı ne zaman gerçekten fark yaratır?

Üniversite adı özellikle ilk yıllarda üç alanda avantaj sağlayabilir:

• Mezun ağı: Staj ve ilk iş fırsatına ulaşmanı kolaylaştırabilir.
• Proje ortamı: Laboratuvar, takım ve yarışma seçeneklerini artırabilir.
• İşveren görünürlüğü: Bazı şirketler belirli kampüslerde daha yoğun etkinlik ve işe alım yapabilir.

Kendi veritabanımızdaki üniversite ölçümleri de farkın gerçek olduğunu gösteriyor. Girişimcilik puanında ODTÜ 80,61, İTÜ 79,39 ve YTÜ 76,69 ile öne çıkıyor. Akademisyen başına öğrenci sayısı ise bazı üniversitelerde 1-2 düzeyindeyken başka kurumlarda çok daha yüksek.

Fakat marka tek başına motor değildir. Sevmediğin bir bölümde dört yıl boyunca proje üretmemek, yalnızca okul adını CV'ye yazmakla telafi edilmeyebilir. Üniversitelerin sınıf ve akademisyen farkını sınıfta kaç kişi olacaksın yazısından karşılaştırabilirsin.

Mühendislik yazmadan önce beş soruya cevap ver

Bir program ilk 30 bin dışında diye otomatik eleme. Önce şu beş soruyu sor:

1. Ders planı güncel mi? Yalnızca bölüm adına değil, dört yıl okuyacağın derslere bak.
2. Uygulama imkânı var mı? Laboratuvar, proje takımı ve sektör ortaklığı araştır.
3. Staj için şehir uygun mu? Sanayi ve teknoloji şirketlerine erişim fark yaratabilir.
4. Mezunlar ne yapıyor? Üniversitenin yayımladığı mezun ve kariyer sonuçlarını incele.
5. Bu işi gerçekten yapmak istiyor musun? Kod yazmaktan nefret ederken yalnızca “geleceği var” diye Bilgisayar Mühendisliği seçmek iyi bir yatırım değildir.

Bu sorulardan üçüne bile cevap bulamıyorsan programı yalnızca mühendislik etiketi için yazıyorsun demektir.

Asıl tuzak: sıralamayı değil etiketi seçmek

En büyük hata, “mühendis olayım da nerede olursa olsun” düşüncesidir. Mühendislik tek bir meslek değil; farklı çalışma biçimleri olan geniş bir alan. Endüstri Mühendisliği ile İnşaat Mühendisliğinin günlük işi, sektör riski ve ihtiyaç duyduğu beceri aynı değil.

Tercih listesini yalnızca prestije veya korkuya göre kurma. Önce uygun bölümleri belirle, sonra üniversite ve şehir seçeneklerini karşılaştır. Ücretsiz tercih robotunda sıralamanı ve önceliklerini girerek programları 11 kritere göre inceleyebilirsin. Son kararı yine ÖSYM kılavuzu ve üniversitenin kendi güncel bilgisiyle doğrula.

Kaynak

Program sayıları, kontenjan dolulukları ve işveren tercih endeksi veritabanımızdaki 2025 YKS yerleştirme verisine dayanır. Güncel program koşulları için YÖK Atlas, tercih ve başarı sırası şartları için ÖSYM esas alınmalıdır.